پیام کهنه
وبلاگ عمومی روستای کهنه
کلمات کلیدی مطالب
آرشیو وبلاگ
نویسنده: عباسی کهنه - یکشنبه ٢ فروردین ۱۳٩٤

 

نوروز درروستای کهنه همانند اکثر روستاهای ایران آداب و رسوم خاص خود را دارد که اینجانب سعی می کنم به بخشی از آنها جهت اطلاع علاقمندان بپردازم

 

ازجمله آداب و رسوم سابق و کنونی روستای کهنه می توان به شرح زیر اشاره کرد :


 1- خانه تکانی؛خانم های خانه به کمک آقایان که از ابتدای اسفند ماه پس از چند ماه استراحت از  کارکشاورزی به نظافت خانه و یا همان خانه تکانی مشغول می شوند و تا یک هفته مانده به آغاز سال جدید این خانه تکانی ها ادامه دارد.

در زمانهای قدیم با خاک سفید دیوارهای خانه را به مناسبت رسیدن نوروز سفید می کردند ولی الان دیگر از آن خانه سفید کردن ها خبری نیست ، اما اکثرا تمام اسباب و اثاثیه از ظروف گرفته تا فرش ها و موکت ها و پنجره ها و... همه تمیز  می شوند.

2- کاشت سبزه ؛تقریبا دوهفته مانده به عید نوروز آغاز می شود که سبزه یکی از هفت سین سفره عید می باشد اما علاوه بر آن سبزه هایی نیز کاشت می کنند که در آخرین پنج شنبه سال بر سر قبر عزیزانشان می برند و قبل از آمدن سال نو  با پخش نذورات و غبارروبی یاد و خاطر گذشتان را با ذکر فاتحه و قرآن خواندن زنده نگه می دارند و در پایان آخرین پنج شنبه سال هر قبری را نگاه کنی به سبزه ای آراسته است و این سنت ، سالهاست در روستای کهنه انجام می شده و هنوز هم ادامه دارد.

3- پخت سمنو؛در گذشته چند روز مانده به عید نوروز همسایه ها دور هم جمع می شدند و به اندازه سهم خود در درست کردن سمنو که کار بسیار سختی هم هست شرکت می کردند که هم برای سفره هفت سین به کار می رفت و هم برای خوردن مهمانان در دید و بازدید های عید ، یادش به خیر وقتی قدیما همسایه ها جمع می شدن در خونه همه دیگه و سمنو درست می کردن و چقدر اون دوران از اینکه همه با هم بودن لذت می بردن دل هاشون پر بود از صفا و مهربانی و دوست داشتن هرچند که دیگر امروز از آن دور هم جمع شدن ها خبری نیست ولی هنوز هم هستند کسانی که این سنت را در روستای کهنه حفظ کرده اند.

4- پخت نان قندی و کلوچه؛ معمولا یک هفته مانده به عید ،بانوان روستائی با همکاری همدیگر کلوچه قندی که از آرد ،قند و شیر تشکیل می شود و در اشکال سه ضلعی ، چهارضلعی و دایره ای  پخت می شود که بس خوشمزه است و معمولا به دلیل دید و بازدهای فراوان جای صبحانه و ناهار عید را می گیرد . که بر سر سفره هفت سین نیز گذاشته می شود و در ایام عید تناول می شود.

5- چهارشنبه سوری ؛ این سنت در قدیم حال وهوای خاصی داشت آنزمان در روستا ترقه وغیره زیاد مرسوم نبود برای چهارشنبه سوری بچه ها تکه پارچه ای را بصورت گلوله توسط یک سیم فلزی می بستند و دسته سیمی به آن آویزان میکردن  که به آن موشک می گفتندو پس از آتش زدن گلوله آن را دور خود میچرخاندندو به مکان بی خطری پرتاب می کردند.

6- مراسم سال نو ماه نو؛ یکی دیگر از رسومات قبل از سال نو مراسم سال نو ماه نو است که معمولا در 10روز آخر سال توسط جوانان و نوجوانان روستا به صورت گروهی برگزار می شود و اجرای آن بدین شرح است؛

جوانان و نوجوانان بصورت گروهی به درب منازل اهالی روستا رفته و یکی از آنها بعنوان تک خوان شروع به خواندن ابیاتی در وصف 12 امام به شرح زیر نموده و بقیه افراد گروه در پایان هر بیت با گفتن ( سال نو ، ماه نو ، نوروزک مبارک باد ) فرد تک خوان را مشایعت می کنند.

اول گویم سخن حمد خدا را     کریم و لم یذل بی منتها را
امام اولم آمد به میدان     ملائک بر سرش می خواند قرآن
زبان بگشای تا گویم سخن را  امام دومین یعنی حسن را
امام سومین یعنی حسین است     گل باغ محمد نور عین است
امام چهارمین زین العباد است   گل باغ محمد را مراد است
امام پنجمین خوانم زباقر        به فریادت رسد در روز آخر
امام ششمین خوانم زجعفر         به فریادت رسد در روز محشر
امام هفتمین موسای کاظم        به لطف او همه کارها مسازم
امام هشتمین سلطان رضا را      به ما آسان کند روز جزا را
امام نهمین ورد زبان است        تقی بخشنده هر دو جهان است
امام دهمین خوانم نقی را         لقب باشد هادی ،علی النقی را
امام یازدهم حسن عسکر         که آبت میدهد از حوض کوثر
امام دوازدهم مهدی الهادی      محمد قائم و صاحب زمان است

در پایان ، همه افراد ، یکصدا و با صدای بلند نام یکی از فرزندان یا نوه خردسال صاحب خانه را با جملات زیر مورد خطاب قرار داده و بدین ترتیب از صاحب خانه به مناسبت در پیش بودن عید نوروز طلب شیرینی می نمایند.

علی آقا برار ما - در وکو برای ما -باریشک میباره - تر می شه غبای ما (علی آقا برادر ما در بازکن برای ما اندک بارانی می بارد لباس ما خیس میشود)

صاحبخانه ، با شنیدن این جملات ، درب خانه را با خوشحالی و با روی باز بر روی آنان گشوده و آنها را با دادن شیرینی ، تنقلات ، آجیل و یا وجه نقد ، بدرقه می نمایند در بین افراد این گروه ، یک نفر که اصطلاحا به او انباردار می گویند ، مسئول گرفتن و جمع آوری شیرینی و موارد اهدایی می باشد . او تمام موارد اهدایی را تا پایان مراسم جمع آوری و نگهداری نموده و در پایان ، بین افراد گروه تقسیم می نماید.

و  یکی از افرادگروه بعد دریافت هدیه با خواندن جملاتی  از قبیل (الهی از این خانه مامور باد –سراسر پر از نعمت و نور باد – گزند شیاطین و چشم حسود – از این خانه و صاحبانش دور باد ) و بقیه افراد بعد خواندن هرجمله آمین می فرستند.متاسفانه این سنت در همین چند سال اخیر به کلی به فراموشی سپرده شده است .

7- آش الفه ؛زنان برای تهیه سبزی آش الفه به دشت و صحرا رفته و سبزیجات محلی همچون «آجار و مهربهی جمع آوری می کنند.

8- رسم دید و بازدید:  یکی از آداب خوب و مهم مردمان روستا این است که در اولین روز از سال نو به خانه های یکدیگر رفته و معمولا رسم بر این است که ابتدا افراد کم سن وسال به دیدار بزرگتر ها می روند تا سال نو را به رسم ادب بزرگتری تبریک بگویند و دیداری تازه کرده باشند و اگر خدای ناکرده کینه و کدورتی در طول سال به وجود آمده باشد به فراموشی بسپارند و یکی دیگر از نکات مثبت مردمان روستا این است که اگر از اهالی روستا در سال گذشته  از دنیا رفته باشد برای عرض تبریک سال نو به خانه آن مرحوم می روند تا دل بازماندگان را شاد کنند و با خواندن فاتحه ای یادی از عزیزانشان بکنند که این سنت حسنه یکی از برجسته ترین آداب مردمان روستا به حساب می آید و مایه مباهات است.

9- رسم عیدی: عیدی از دیرباز در میان اهالی معمول بوده است.در این روزگار رسم هدیه دادن و هدیه گرفتن در ایام نوروز میان مردم بیش از پیش معمول است. پدران و مادران به فرزندان و نوعروسان و تازه دامادان خود، بزرگترها به کودکان، دوستان به یکدیگر هدیه و عیدی می دهند. تا چندی پیش، عیدی کودکان، تخم مرغ ، آجیل و گردو بود.

10- رسم پاچنار؛ درگذشته رسم بر این بود که از روز چهار و پنج نوروز خانواده هایی که نوعروس داشتند از صبح کلوچه قندی داغ می پختند و بعد الظهربه همراه فامیل و همساده ها با هلهله و شادی و کف زنان نوعروسشان را طی مراسم خاصی به پاچنار(محلی در شمال روستا واقع در باغات بندیدر )می بردند .

لازم به ذکر است سفره هفت سین غالباً به مدت دوازده روز در اتاق پذیرایی پهن است.

سیزده بدر: در این روز مردم از خانه ها بیرون و به دشت و صحرا و باغ می روند تا آخرین روز عید را در طبیعت به شادی و خوشی بگذرانند. برای گذراندن این روز در فضای باز طبیعت کوه و دشت آرزو می کنند که روز سیزده شان، روزی آفتابی و گرم باشد. از صبح زود سیزده هر چند خانواده نزدیک و خویشاوند با هم شیرینی و آجیل باقی مانده از ایام عید را معمولا در صحرا پخته می شود، و سایر لوازم مورد نیاز را با هر وسیله که مهیا باشد به خارج از روستا می روند. یکی از سرگرمی های این روز می توان به انداختن ریسمان یا طنابی به تنه یکی از درختان بعنوان تاب اشاره کرد که معمولا افراد مجرد که در شروف ازدواج هستند را هنگام تاب خورن با چوب تری به صورت شوخی می زنند و او مجبور است تا نام مور علاقه رابه عنوان همسرآینده بگوید .

 

نزدیکی های غروب قبل از ترک کردن صحرا، هر خانواده سبزه ای را که پیش از نوروز به نشانه برکت و فراوانی کاشته اند، در آب می اندازند و  در پایان با پرتاب هفت سنگ کوچک به پشت سر و با گفتن جملاتی از قبیل سیزده برو چهارده بیا ،چهارده برو پانزده بیا ،پانزده برو شانزده بیا ،شانزده برو هفده بیا،سال بد برو سال خوب بیا ،غصه برو شادی بیا ،قحطی برو روزی بیا و .... به خانه های خود بازمی گردند.

در پایان باید متذکر شوم که به بسیاری از این رسوم زیبا وبه یاد ماندنی بدلیل تجمل گرایی ،مشغلات روزمره و پاره ای از مسائل به دست فراموشی سپرده شده است.

با آرزوی سالی خوش برای تمامی عزیزان

عباسی کهنه
با سلام وعرض ارادت محضر هم روستائیان عزیز،به وبلاگ پیام کهنه خوش آمدید این وبلاگ بیشتر جهت شناسایی ودرج پیشینه ی تاریخی و موفقیت های علمی و فرهنگی، ورزشی هنری روستای همیشه جاوید کهنه نوشته شده ، تا در اختیار علاقمندان قرار گیرد.حقیقتاً گاهی خاطره ای ، عکسی ، پیامی از زادگاه ما، روستای کهنه می تواند صیقل دهنده ی روح و روان خسته ی همه ی عزیزانی باشد که در - آمد و شد روزگار ، دلتنگ آن لحظه های نابند . در این راستا با دیدن تصاویرو مطالعه مقالات وبلاگ مذکور می توانید با تجدید خاطره، غبار خستگی را از تن های خسته بزدایید . دست های نیاز ما برای دریافت نظرات ، پیشنهادات ، انتقادات ، اشعار ، مطالب علمی ، تاریخی ، عکس و فیلم و ... بلند است. ما را یاری کنید تا انشاء ا... بتوانیم گامی مؤثر در راه شناخت تاریخ گذشته گانمان برداریم. منتظر گلبرگ عنایت شما نسبت به ارسال مطالب شما بزرگواران هستیم . با نظرات سازنده ی خود ما را بهره مند نگاه مهربان خود نمایید . یا علی مدد.
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :